Przez pierwsze dwa tygodnie życia niemowlę powinno otrzymywać
mleko matki 7 razy dziennie w godzinach: 6, 9, 12, 15, 18, 21 i 24,
z 6 godzinną przerwą nocną. Gdy matka nie może karmić piersią, to
niemowlęciu podaje się Laktowit 0 lub Bebiko 1, lub mieszankę II bez
mąki w ilości 10—80 g na 1 posiłek (patrz s. 62). Między posiłkami
niemowlę może otrzymywać napoje (płyny obojętne), tj. rumianek,
herbatkę, napój z marchwi lub wodę przegotowaną, lekko osłodzone
(na 1 /2 szklanki napoju bierzemy 1 płaską łyżeczkę cukru).
Od 15 dnia do końca pierwszego miesiąca życia niemowlę powin
no otrzymywać mleko matki 6 razy dziennie w godzinach: 6, 9,12,15,
18 i 21—22, z 8—9 godzinną przerwą nocną. Gdy matka nie może
karmić piersią, to niemowlęciu podaje się Laktowit 0 lub Bebiko 1, lub
mieszankę II bez mąki w ilości 100—120 g na 1 posiłek. Płyny obojęt
ne stosuje się w razie potrzeby podobnie jak w pierwszych 2 tygodniach życia.
Pod koniec pierwszego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 3,9
kg, a dla chłopców — 4,3 kg.
O przejściu z 7 na 6 karmień na dobę rozstrzygamy indywidual
nie, biorąc pod uwagę ogólny stan noworodka. Zastępowanie mleka
matki mieszanką mleczną powinno natomiast być stosowane tylko wyjątkowo, kiedy z przyczyn od siebie niezależnych matka rzeczywiście nie może karmić piersią.
Podany rozkład posiłków nie zawsze może być utrzymany w pierwszym, a niekiedy i w drugim miesiącu życia niemowlęcia, zwłaszcza
gdy miało niską wagę urodzeniową lub gdy z trudem uczy się ssać i
nie wysysa tyle pokarmu, ile przewidujemy na 1 posiłek, a także
gdy matka nie od razu ma dość pokarmu. Schemat żywienia niemowląt daje matce ogólną orientację w tym, jak powinien wyglądać roz
kład posiłków dziecka (do takiego rozkładu matka powinna dążyć). W
początkowym okresie życia niemowlęcia konieczna jest jednak tolerancja w przestrzeganiu liczby posiłków i godzin karmienia w ciągu
dnia. Trzeba ją zachować do czasu, gdy noworodek nauczy się normalnie ssać, a matka będzie miała wystarczającą ilość pokarmu.
Jeśli dziecko regularnie budzi się w nocy z głodu, musimy także za
stosować jedno karmienie nocne. Przy karmieniu naturalnym matka
zaspokaja ten głód swoim pokarmem, przy żywieniu sztucznym natomiast próbujemy zaspokoić głód nocny najpierw rumiankiem lub herbatką, a dopiero wtedy, gdy to nie pomaga, podajemy porcje mieszanki przygotowaną wieczorem na tę okazję. Matka powinna się starać o to, by jak najszybciej odzwyczaić niemowlę od posiłku nocnego. Jeśli dziecko nie wytrzymuje jednak przerw między posiłkami i budzi się w nocy jeszcze w drugim miesiącu życia, to należy
sprawdzić, ile mleka wysysa na 1 posiłek i łącznie w ciągu doby, aby
upewnić się, czy nie otrzymuje za mało pokarmu.
Niemowlę karmione piersią otrzymuje na ogół potrzebną ilość płynów z mlekiem matki, jeśli jednak jego organizm utraci dużo wody, np.
z powodu upałów, choroby przebiegającej z gorączką, biegunki, zbyt
suchego powietrza w mieszkaniu itp., to dodatkowe podawanie napojów jest konieczne. Niemowlęciu karmionemu sztucznie natomiast
powinno się podawać napoje między posiłkami, ponieważ mieszanki
mleczne i pokarmy, jakie otrzymuje, są bardziej skoncentrowane niż
pokarm matki i w związku z tym może ono odczuwać pragnienie, co
sygnalizuje często swoim niepokojem, a także oznakami zadowolenia
na widok napoju. Nie należy jednak zmuszać niemowlęcia do picia,
zwłaszcza między posiłkami, gdyż płyn przebywający w żołądku może
stwarzać uczucie pozornej sytości i niemowlę nie zje wtedy należnej
porcji mieszanki czy innej potrawy.
Gdy niemowlę jest chore, podajemy płyny częściej i w większych
ilościach, stosując się przy tym do zaleceń lekarza. Poimyje także,
gdy obudzi się w nocy i płacze, możemy je bowiem w ten sposób łat
wiej odzwyczaić od nocnego karmienia. Do picia podajemy napoje
wymienione na wstępie niniejszego punktu: rumianek, lekką herbatkę
i napój z marchwi.
30.01.2011. 15:31
W drugim miesiącu życia niemowlę powinno otrzymywać mleko matki
6 razy dziennie w godzinach: 6, 9, 12, 15, 18 i 21—22, z 8—9 go
dzinną przerwą nocną. Gdy matka nie może karmić piersią, to nie
mowlęciu podaje się Laktowit 0 lub Bebiko 1, lub mieszankę II
bez mąki w ilości 130—140 g na 1 posiłek.
Między posiłkami niemowlę dostaje soki z owoców lub warzyw w i
lości 20—30 g dziennie, tj. 4—6 łyżeczek od herbaty. Jeśli niemowlę
dobrze toleruje soki, można zwiększyć ich ilość do 50 g (tj. 10 łyżeczek) dziennie. W drugim miesiącu życia możemy już rozpocząć podawanie soków Bobo Frut (w takich samych ilościach).
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w pierwszym miesiącu).
Witaminy — jak w pierwszym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec drugiego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 4,9 kg,
a dla chłopców — 5,4 kg.
Wczesne podawanie soków z owoców i warzyw ma na celu za
pobieganie niedoborom mineralnym (w początkowym okresie życia
— głównie żelaza), a poza tym zwiększenie wartości witaminowej po
żywienia. Najczęściej rozpoczynamy od podawania soku z jabłek, na
stępnie wprowadzamy sok z marchwi, a w 3 miesiącu nawet z dojrzałych świeżych pomidorów, ale tylko takich, które są uprawiane bez
użycia środków ochrony roślin (pestycydów), np. na działce czy w
ogródku przydomowym. Soki można przygotowywać z jednego gatunku owoców czy warzyw, można je także mieszać, np. sok jabłkowy z
sokiem z marchwi. W lecie można podawać soki z owoców jagodowych (truskawek, malin, porzeczek itp.).
W 3—4 miesiącu życia niemowlęcia, gdy wprowadzamy już więk
sze ilości soku, najlepiej dzielić jego dzienną dawkę na dwie porcje i
podawać w tym samym czasie także witaminę C rozpuszczoną w lekko osłodzonej i przegotowanej wodzie. Wprowadzając soki, jako konieczne uzupełnienie posiłków dziecka (bez względu na to, czy jest
karmione mlekiem matki czy sztucznie), musimy pamiętać, że nawet najmłodsze niemowlęta mają już swoje upodobania smakowe i swoistą tolerancję fizjologiczną. Jedne soki smakują im bardzo, a innych
nie lubią lub źle je tolerują. Jako przykład możemy podać sok z
marchwi, chociaż bowiem większość niemowląt lubi go pić, to jednak
są takie, u których wywołuje on objawy niechęci czy też wolne stolce.
Podobnie zdarza się z sokiem z jabłek. Są również niemowlęta dosta
jące uczuleniowej wysypki skórnej po spożyciu niektórych owoców
czy warzyw, np. truskawek, pomarańczy lub pomidorów. Aby zapobiec tym reakcjom uczuleniowym, nie należy stosować przez dłuższy
czas jednego rodzaju owoców czy warzyw, lecz często je zmieniać, a
także podawać soki Bobo Frut, produkowane specjalnie dla niemowląt. Nie można zatem ignorować upodobań dziecka, ale nie można im również zbytnio ulegać. Tymczasem niektóre matki liczą się wyłącznie z tymi upodobaniami i np. tak długo stosują sok z marchwi surowej, podając go nawet na spacerze, że w końcu dochodzi do zabarwienia skóry dziecka na żółty kolor.
Przy robieniu soków dla niemowląt obowiązują pewne zasady, które
obecnie omówimy.
1. Owoce i warzywa, z których przyrządzamy w domu soki dla niemowląt, powinny pochodzić z takich upraw, o których wiemy, że są prowadzone bez użycia nawozówsztucznych i chemicznych środków
ochrony roślin (pestycydów itp.). Pewność tę najłatwiej uzyskać w
wypadku ogródków przydomowych czy działek (ważne jest również,
czy nie znajdują się one w pobliżu dużych zakładów przemysłowych
lub autostrad). Nie mając takich możliwości, należy przynajmniej na
bywać owoce i warzywa u takich producentów, którzy budzą zaufanie
i jeśli nawet stosują chemiczne środki ochrony roślin, to przestrzegają
okresu karencji . Ostrożność obowiązuje również przy korzystaniu z
owoców leśnych (czarnych jagód, poziomek), lasy są bowiem także
spryskiwane środkami chemicznymi.
Niemowlętom i małym dzieciom nie należy podawać soków ani
innych potraw z owoców i warzyw tzw. szklarniowych (pomidorów,
truskawek itp.), które pojawiają się wczesną wiosną i pochodzą z up
raw „przyspieszonych". Trzeba poczekać na te, które pochodzą z upraw gruntowych. Przez cały rok natomiast możemy podawać przetwory Bobo Frut, do których produkcji używane są surowce z upraw prowadzonych w specjalnie wybranych rejonach. Uprawy te znajdują się
pod szczególnym nadzorem inspektorów Służby Ochrony Roślin, którzy oceniają, czy surowce nadają się do produkcji przetworów dla
niemowląt. Poza tym między plantatorem a zakładem przetwórczym
istnieje ścisła współpraca, polegająca m.in. na ustalaniu właściwych
terminów zbiorów. Idzie bowiem o to, by świeżo zebrane owoce czy
warzywa w odpowiednim stadium dojrzałości szły bezpośrednio do
przerobu.
Młodszym niemowlętom (przynajmniej do 6 miesiąca życia) nie
należy przyrządzać soków z importowanych owoców o delikatnej
skórce, np. z winogron, brzoskwiń, pomidorów. Inne owoce importowane, np. cytryny, pomarańcze, grejpfruty, banany, mogą być stosowane, lecz należy je przed obraniem dokładnie wyszorować w gorącej wodzie, a potem szybko opłukać w zimnej, aby nie zatraciły cech
owoców surowych. Dopiero wtedy można je obrać i przyrządzać sok czy — w wypadku banana — podać cały owoc. Zabiegi te są konieczne, gdyż owoce importowane są zabezpieczane środkami chemi
cznymi przed zepsuciem w trakcie transportu i magazynowania. Na
leży o tym koniecznie pamiętać, gdyż wśród dzieci, zwłaszcza naj
młodszych, notowane były niejednokrotnie zatrucia pokarmowe
spowodowane owocami importowanymi.
Jeśli jakość surowca nasuwa wątpliwości, to sok przed poda
niem dziecku należy zagotować, zwłaszcza podczas upałów; zabieg
ten stosujemy tylko w sytuacjach wyjątkowych i w wypadku najmłodszych niemowląt.
Ponieważ niemowlę otrzymuje soki w stanie surowym, wszystkie
naczynia i narzędzia, którymi posługujemy się przy przygotowywaniu
soku, powinny być przed użyciem wygotowane lub starannie umyte i sparzone wrzącą wodą. Należy również sparzyć warzywa i owoce tuż przed ich użyciem. Nieczysto przyrządzone soki mogą stać się przyczyną biegunki.
Przy przygotowywaniu owoców i warzyw na soki należy się po
sługiwać nierdzewnym nożem, plastikową tarką oraz włosianym lub
plastikowym sitem.
30.01.2011. 15:29
W trzecim miesiącu życia niemowlę powinno otrzymywać mleko
matki 6 razy dziennie w godzinach: 6, 9, 12, 15, 18, 21 22, z 8 9
godzinną przerwą nocną. Gdy matka nie może karmie piersią, to
niemowlęciu podaje się: 4 razy dziennie mieszankę II z mąką
w ilości 130 140 g na 1 porcję lub Laktowit II, a 2 razy dziennie mie
szankę III bez mąki w ilości 130 140 g na 1 porcję lub Laktowit I lub
Bebiko 2R lub Bebiko 2RG (w ilościach podanych na opakowaniu).
Między posiłkami niemowlę dostaje soki z owoców lub warzyw w ilości 8 10 łyżeczek dziennie albo średniej wielkości jabłko skrobane
łyżeczką, albo soki czy przeciery Bobo Frut.
Napoje (płyny obojętne) w miarę potrzeby (patrz żywienie
w pierwszym miesiącu). ..
Witaminy jak w pierwszym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci ina
"zachowanie przerwy nocnej w podawaniu posiłków jest w tym ok
resie konieczne, gdyż niemowlę musi się już przyzwyczajać spac bez dokarmiania. . . ,
Pod koniec trzeciego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek
5,7 kg, a dla chłopców — 6,2 kg.
30.01.2011. 15:27
w czwartym miesiącu życia niemowlę powinnno otrzymywać mleko
matki 5 razy dziennie w godzinach: 6, 9, 15, 18, 21, z 9 godzinną
przerwą nocną. Gdy matka nie może karmić piersią, to niemo
wlęciu podaje się w tych godzinach mieszankę III z mąką wiosci
130 140 g na 1 porcję lub Bebiko 2R, lub Bebiko 2RG, lub Laktowit
III. Ponadto niemowlę otrzymuje 1 raz dziennie o godzinie 12 zupę ja
rzynową w ilości 150 g (ok. 3/4 szklanki).
Miedzy posiłkami niemowlę dostaje soki z owocow lub warzyw w
ilości 10 12 łyżeczek dziennie albo jabłko skrobane łyżeczką w ilości
100—120 g, albo soki czy przeciery Bobo Frut w ilości wskazanej na
opakowaniu.
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w pierwszym miesiącu).
Witaminy — jak w pierwszym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec czwartego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek
6,5 kg, a dla chłopców — 7,2 kg.
W czwartym miesiącu życia rozpoczynamy dokarmianie nie
mowlęcia potrawami dodatkowymi, zastępując 1 posiłek mleczny
zupą jarzynową z warzyw mieszanych. Rozpoczęcie dokarmiania
jest konieczne, niezależnie od tego, czy matka karmi piersią czy mie
szankami mlecznymi, dla niemowlęcia powyżej trzeciego miesiąca
życia mleko nie jest już bowiem pokarmem wystarczającym i nie mo
że pokryć wszystkich potrzeb rozwijającego się organizmu, a zwłaszcza zwiększonego zapotrzebowania na składniki mineralne i witaminy. Poza tym należy stopniowo przyzwyczajać niemowlę do pożywienia urozmaiconego, o różnym smaku i konsystencji. Jeśli w
początkowym okresie niemowlę nie zjada przewidzianej porcji zupy,
należy dokarmiać je mieszanką mleczną (lub pokarmem matki), aby
nie było głodne. Stan ten nie powinien jednak trwać dłużej niż kilka
dni.
Zdaniem niektórych doświadczonych pediatrów wprowadzenie zupy jarzynowej można opóźnić o 3—4 tygodnie, jeżeli matka karmi
piersią i ma dużo pokarmu. Dość często zdarza się bowiem, że nie
mowlę, które przy dokarmianiu otrzymuje posiłek z butelki, rozleniwia
się i niechętnie ssie pierś. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy musimy stosować żywienie mieszane i podajemy niemowlęciu więcej niż
jeden posiłek z butelki, nie pamiętając na dodatek o tym, że otwór w
smoczku nie powinien być za duży (jeśli odwrócimy butelkę do góry
dnem jej zawartość powinna tylko kroplami wypływać przez smoczek).
Na zupę jarzynową powinny być używane różne gatunki warzyw.
Oprócz marchwi i ziemniaków, będących w początkowym okresie
podawania zupy jej podstawowymi składnikami, dodajemy zatem mały kawałek pietruszki, selera i pora, listki zielonej pietruszki, koperku,
szczypiorku itp. Możemy też tak zestawiać warzywa, by jedno z nich,
np. kalafior, szpinak, świeży pomidor (nieszklarniowy), kalarepka, mia ło przewagę i nadawało zupie określony smak. Warzywa należy do
bierać tak, żeby zupa była smaczna, a przy tym apetyczna. Dobór warzyw na zupę jest najtrudniejszy pod koniec zimy, kiedy są one stare, i
wczesną wiosną, kiedy pojawiają się wprawdzie szklarniowe nowalijki,
ale są one niewskazane dla niemowlęcia. Musimy zatem korzystać
jak najdłużej z takich warzyw, jak: marchew, pietruszka, seler, por,
brukselka i ziemniaki, uzupełniając je natką pietruszki, koperkiem,
szczypiorkiem itp. wczesnymi warzywami pochodzącymi z upraw
gruntowych.
Wprowadzając zupę jarzynową zamiast 1 posiłku mlecznego, mu
simy być przygotowani na to, że niemowlę nie od razu będzie chętnie
ją jadło lub że będzie akceptowało tylko zupę z niektórych warzyw. Na
początku musimy się do tego dostosować i przyrządzać takie zupy,
jakie dziecko najbardziej lubi. Stopniowo jednak należy zupy urozmaicać, aby dziecko poznawało smak różnych warzyw i by jego organizmowi dostarczyć różnorodnych składników odżywczych.
W celu zwiększenia białkowej wartości zupy można — do czasu
wprowadzenia żółtka — dodawać 3—4 łyzeczki gotowanego płynne
go mleka.
W miarę rozwoju dziecka skład zupy wzbogacamy i urozmaicamy,
dodając coraz to nowe warzywa (buraki, ogórki kiszone itp.), a póź niej także różne rodzaje mięsa, np. chudą wieprzowinę, mięso kurczat, podroby itp.
30.01.2011. 15:27
W piątym miesiącu życia niemowlę przechodzi na 5 posiłków dzien
nie. Powinno ono otrzymywać mleko matki 3 razy dziennie w godzinach: 6, 930 i 1630. Gdy matka nie może karmić piersią, niemowlęciu
podaje się w tych godzinach mieszankę III z mąką w ilości 160—180 g
na 1 porcję lub Bebiko 2R, lub Bebiko 2RG, lub Laktowit III. Ponadto
niemowlę otrzymuje:
1 raz dziennie o godzinie 13 zupę jarzynową w ilości 180 g plus pół
żółtka do zupy;
1 raz dziennie o godzinie 20 kaszkę mannę na mleku w ilości
160 180 g.
Między posiłkami niemowlę dostaje soki z owoców i warzyw w i
lości 60—80 g dziennie lub jabłko skrobane łyżeczką w ilości
120—150 g, lub soki czy przeciery Bobo Frut.
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie w
pierwszym miesiącu).
Witaminy — jak w pierwszym miesiącu, z tym że w związku
z wprowadzeniem zupy i żółtka zmniejszamy dawkę witaminy A do
ok. 1000 j.m., jeżeli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec piątego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 7,2 kg,
a dla chłopców — 7,9 kg.
W piątym miesiącu życia niemowlęcia wprowadzamy kaszę mannę na mleku, traktując ją jako drugi, oprócz zupy, posiłek podawany
zamiast karmienia mlekiem matki lub mieszanką mleczną. Poza tym
wprowadzamy jeszcze żółtko, a zupę zaczynamy przyrządzać na
rosole.
Żółtko podajemy z zupą jarzynową, stosując początkowo pół żółtka
(tj. 1 1/2 łyżeczki do herbaty) co drugi dzień i stopniowo (w ciągu 7—8 miesiąca) dochodząc do 1 żółtka dziennie (1 żółtko waży ok. 16 g,
a łyżeczka surowego żółtka — ok. 5 g).
Żółtko jest produktem o bardzo wysokiej wartości odżywczej, dlatego nadaje się doskonale do uzupełniania posiłków, zwłaszcza jarzynowych, wzbogacając je w białko o najwyższej wartości biologicznej,
żelazo, związki fosforowe (lecytynę), wapń oraz witaminę A.
Nie należy jednak (bez specjalnego zlecenia lekarza pediatry)
wprowadzać żółtka wcześniej niż w piątym miesiącu życia ani podawać go w większej ilości, gdyż może to doprowadzić do uczulenia, co
objawia się najczęściej wysypką skórną. Musimy wtedy na dłuższy
czas wykluczyć żółtko z jadłospisu. Ze względu na większe prawdopodobieństwo powstania uczulenia przy podawaniu żółtka surowego,
należy stopniowo rozprowadzić żółtko gorącą zupą czy inną potrawą,
a gdy się z nią połączy, zagotować mieszając bez przerwy, tak aby się
ścięło w bardzo drobne kłaczki, niewidoczne dla oka. Nie podajemy
niemowlętom żółtek z jaj mrożonych czy konserwowanych.
Kaszkę mannę na mleku, która stanowi jeden z posiłków niemowlę
cia w piątym miesiącu życia, przyrządzamy początkowo wg pierwsze
go z niżej podanych przepisów i podajemy ją z butelki przez smoczek.
Później jednak, ale jeszcze w piątym miesiącu, należy próbować po
dawać niemowlęciu kaszkę mannę przyrządzoną wg drugiego przepisu, tj. zagęszczoną, nadającą się do podawania łyżeczką. Im wcześniej
bowiem nauczymy dziecko jeść z łyżeczki i żuć gęste potrawy, tym
łatwiej będzie nam je karmić jako starsze niemowlę, które otrzymuje
potrawy bardziej urozmaicone i mniej rozdrobnione.
80
Ponieważ zagęszczone potrawy (kaszki, papki) łatwo się przypalają,
gotując je trzeba podkładać pod rondelek płytkę izolacyjną (ale nie zazbestu!). W czasie gotowania trzeba się liczyć również z tym, że część
kaszki przywrze do brzegów rondelka czy do łyżeczki. Jeśli zatemchcemy otrzymać porcję ważącą 100 g, należy zwiększyć nieco ilość
składników, aby pokryć te straty (np. ilość kaszy i cukru zwiększyć o
2—3 g, a mleka — o 30—40 g).
30.01.2011. 15:26
W szóstym miesiącu życia niemowlę powinno otrzymywać mleko
matki przynajmniej 2 razy dziennie w godzinach: 6 i 1 630 (a jeśli nic nie
stoi na przeszkodzie, to także o 930). Gdy matka nie może karmić pier
sią, to niemowlęciu podaje się w tych godzinach mieszankę III z mąką
w ilości 160—180 g na 1 porcję lub Bebiko 2R, lub Bebiko 2RG, lub
Laktowit III. Ponadto niemowlę otrzymuje:
1 raz dziennie o godzinie 930 sucharek czy herbatnik z mlekiem lub
pokarm matki;
1 raz dziennie o godzinie 13 zupę jarzynową w ilości 150 g (ok. 3/4
szklanki), papkę z jarzyn w ilości 50 g (1 1 /2 kopiastej łyżki stołowej)
oraz 2 płaskie łyżeczki mięsa gotowanego lub 2 łyżeczki żółtka;
1 raz dziennie o godzinie 20 kaszkę mannę na mleku w ilości
160—180 g (ok. 3/4 kubeczka ćwierćlitrowego).
Niemowlę dostaje również przetarte owoce w ilości 80—100 g
dziennie lub 120—140 g jabłka skrobanego łyżką. Przetarte owoce
lub jabłko możemy zastąpić przetworami Bobo Frut w ilości 80—100 g
dziennie. Owoce najlepiej podawać 2 razy dziennie: na drugie śnia
danie o godzinie 930 i na podwieczorek o godzinie 1 630. Jeśli wyjątko
wo nie mamy owoców czy warzyw odpowiednich na soki lub przeciery, należy podać niemowlęciu więcej warzyw gotowanych.
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w pierwszym miesiącu), z tym że trzeba zwrócić szczególną uwagę
na podawanie napojów po potrawach jarzynowo mięsnych; należy
natomiast unikać podawania większej ilości napoju przed posiłkiem,
gdyż powoduje to u dziecka uczucie nasycenia i brak zainteresowa
nia jedzeniem.
Witaminy — jak w piątym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec szóstego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek
7,7 kg, a dla chłopców 8,4 kg.
W szóstym miesiącu życia dziecka wprowadzamy do jego jadło
spisu nowy produkt bogaty w pełnowartościowe białko. Produktem
tym jest mięso. Podajemy je z zupą, początkowo co drugi dzień (na
przemian z żółtkiem), a następnie 4—5 razy w tygodniu, w ilości 10 g, tj
2 płaskie łyżeczki (1 płaska łyżeczka zawiera 5 g gotowanego, bardzo
drobno zmielonego mięsa). W te dni, kiedy niemowlę nie otrzymuje
mięsa, można mu podać całe żółtko.
Mięso przeznaczone dla niemowląt musi być bardzo chude,
bezwzględnie świeże i bardzo miękko ugotowane (przepis na mięso
gotowane podajemy na końcu niniejszego podrozdziału). Niemo
wlętom można podawać: chude mięso cielęce, wołowe, wieprzowe
(schab, szynkę), królicze, bardzo chude mięso baranie, nietłusty drób,
ryby słodkowodne, np. pstrągi, młode nietłuste karpie (pod warunkiem, że pochodzą z czystych rzek, jezior czy stawów) oraz wysokogatunkowe podroby, takie jak: wątroba, ozór, serce.
Niekorzystne jest stałe podawanie dziecku tylko jednego rodzaju
mięsa (zwłaszcza tylko mięsa kurcząt czy cieląt), ponieważ zawartość
składników odżywczych w różnych rodzajach mięsa jest odmienna,
zależnie od gatunku mięsa, sposobu karmienia zwierzęcia, z którego
mięso pochodzi itp. W różnych rodzajach mięsa odmienne są zatemilości białka, tłuszczu, żelaza, witaminy A (występuje zwłaszcza w wą
trobie i sercu), witamin grupy B (występują zwłaszcza w chudym mię
sie wieprzowym) itp. Stosując tylko jeden rodzaj mięsa, możemy poz
bawić dziecko dostatecznej ilości któregoś z tych składników.
W żadnym wypadku nie podajemy niemowlęciu mięsa tłustego, peklowanego, wędzonego czy pochodzącego z konserw produkowa
nych dla osób dorosłych. Dla niemowląt przeznaczone są specjalne
przetwory jarzynowo mięsne Bobo Vita, produkowane przez Opolskie
Zakłady Koncentratów Spożywczych na podstawie receptur ustalonych przy współpracy Instytutu Matki i Dziecka. Przetwory nie mające
tego znaku firmowego nie mogą być stosowane w żywieniu niemowląt.
W szóstym miesiącu życia jako nową potrawę wprowadzamy także
papkę z jarzyn (tzw. jarzynkę), podawaną łyżeczką. Ponieważ niemowlę otrzymuje papkę z jarzyn na obiad, w którego skład wchodzi
również zupa jarzynowa, a więc zawierająca warzywa, zmniejszamy w
tym posiłku ilość zupy. Składniki odżywcze przewidziane w posiłku
obiadowym powinny bowiem być dostarczone przez obie te potrawy
łącznie (po dodaniu mięsa lub żółtka). Należy tu zaznaczyć, że łączna
ilość surowych warzyw przewidzianych na potrawy dla niemowlęcia
pod koniec pierwszego roku jego życia waha się w granicach
200—250 g dziennie.
Do warzyw najbardziej nadających się na papki dla niemowląt na
leżą: marchew, szpinak, ziemniaki, buraki, kalafiory, brokuły, dynia, ka
larepa, cukinia, a dla niemowląt w 11—12 miesiącu życia — także
brukselka (możemy ją przyrządzać z dodatkiem ziemniaków). Podając
warzywa, musimy się liczyć z tym, że niemowlę nie wszystkie od razu zaakceptuje; jedne polubi od razu, inne natomiast będzie jadło nie
chętnie lub nawet źle tolerowało. Nie należy się jednak natychmiast
poddawać i przyrządzać wyłącznie te warzywa, które dziecko lubi,
gdyż byłoby to ze szkodą dla niego. W miarę rozwoju i „doroślenia"
niemowlę zmienia swoje upodobania i po pewnym czasie potrawy
wcześniej nie akceptowane mogą mu już smakować. Nie można się
zatem zrażać początkowymi niepowodzeniami, zwłaszcza że jest to
okres, w którym dziecko dopiero uczy się jeść, poznając różne potrawy, różny ich smak i różną konsystencję (płynną, papkowatą, stałą).
Dziecko musi się nauczyć m.in. także jedzenia z łyżeczki i połykania
potraw papkowatych (kaszki, jabłka skrobanego, jarzynki itp.), a uczy
się dość prędko, jeśli to, co otrzymuje, jest smaczne. Trudno w to
uwierzyć, ale już nawet najmłodsze niemowlę jest „smakoszem" i ma
indywidualne upodobania, jeśli idzie o dobór produktów i potraw. Na
leży to uszanować, ale w dopuszczalnych granicach, tzn. bez pomijania produktów i potraw niezbędnych w danym wieku.
Jeśli z jakichś poważnych powodów nie możemy w szóstym mie
siącu życia dziecka wprowadzić papki z jarzyn, to należy do siódmego miesiąca włącznie podawać mu na obiad zwiększoną porcję
(tzn. 200 g) zupy jarzynowej z dodatkiem mięsa lub całego żółtka. Jeśli nie można stosować żółtka, ponieważ dziecko jest na nie uczulone,
trzeba dodać do zupy 5—10 g więcej mięsa i kilka łyżeczek mleka,
aby nie dopuścić do obniżenia ilości białka w posiłku (białko zawarte jest bowiem również w żółtku jaja).
Dla dziecka korzystniej jest jednak, jeśli wprowadzimy papkę
z jarzyn w szóstym miesiącu, gdyż wtedy łatwiej jest je oswoić
z gęstymi potrawami i nauczyć jeść łyżeczką. Z wypowiedzi matek,
które przez ponad pół roku życia dziecka stosowały zupę (wprawdzie
dość gęstą) jako jedyną potrawę na obiad, wynika, że miały one potem, gdy niemowlę było starsze, kłopoty z akceptowaniem przez nie
papek z warzyw.
Przygotowanie 50 g papki z jarzyn, co jest bardzo małą ilością,
bywa rzeczywiście kłopotliwe, zwłaszcza przy rozlicznych zajęciach
matki czy osoby opiekującej się dzieckiem. Dlatego gdy niemowlę
jest starsze (7—9 miesięczne) i dobrze umie jeść papkę, można 2 lub
3 razy w tygodniu przygotować mu na obiad zamiast zupy zwiększoną
porcję (np. 150 g) papki z jarzyn z dodatkiem mięsa, a do popijania
podać kompot lub większą ilość soku. Należy wtedy przygotowywać
papki na zmianę z różnych jarzyn albo z jarzyn mieszanych.
30.01.2011. 15:25
W siódmym miesiącu życia niemowlę otrzymuje mleko matki 2 razy
dziennie w godzinach 6 i 1630. Gdy matka nie może karmić piersią, to
niemowlęciu podaje się w tych godzinach mieszankę III z mąką w
ilości 160—180 g na porcję lub Bebiko 2R, lub Bebiko 2RG, lub Lak
towit III. Ponadto niemowlę otrzymuje:
1 raz dziennie o godzinie 930 papkę z twarogu (z herbatnikiem) w
ilości 70—80 g, 100 g herbaty oraz owoce lub sok; zamiast twarogu
można podać kisiel mleczny w ilości 150 g (1 /2 szklanki) oraz owoce
lub sok;
1 raz dziennie o godzinie 13 zupę jarzynową w ilości 150 g oraz
50 g papki z jarzyn, z dodatkiem 1 /2 żółtka lub 2 płaskich łyżeczek
gotowanego mięsa; zamiast papki z jarzyn z żółtkiem można podać
przetwór jarzynowo mięsny Bobo Vita, produkowany specjalnie dla
niemowląt;
1 raz dziennie o godzinie 20 kaszkę mannę na mleku (do podawania łyżeczką) w ilości 170—180 g (ok. 2/3 szklanki);
Surowe owoce (przetarte lub skrobane), których ilość powinna wy
nosić 150 g dziennie, najlepiej jest podawać w dwóch porcjach: na
drugie śniadanie o godzinie 930 i na podwieczorek o godzinie 1 630.
Możemy jednak także część owoców surowych (np. przetartych malin, truskawek czy porzeczek lub zeskrobanego łyżeczką jabłka) do
dać tuż przed karmieniem do ugotowanej kaszy.
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w szóstym miesiącu).
Witaminy — jak w piątym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec siódmego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 8,2 kg, a
dla chłopców — 8,8 kg.
W siódmym miesiącu życia do posiłków niemowlęcia wprowa
dzamy twaróg w postaci specjalnie przygotowanej papki. Twaróg
jest potrawą wysokobiałkową i do końca pierwszego roku życia nie
mowlęcia powinien być podawany 2—3 razy w tygodniu, zwłaszcza w
te dni, gdy nie mamy do dyspozycji mięsa czy świeżego jaja (żółtka).
Ponieważ twaróg produkowany przez przemysł nie może być sto
sowany w żywieniu niemowląt, przygotowujemy go w domu ze zsiadłego, ale nie przekwaszonego, pełnego mleka (o zawartości 3,2 % tłuszczu). Przed zakwaszeniem mleko musi być przegotowane i ostudzone. Najlepiej je zakwaszać przy użyciu specjalnych tabletek. Jeśli
ich nie mamy, to stosujemy do tego celu pasteryzowaną śmietankę
(produkcji mleczarskiej) w ilości 2—3 łyżeczek na 1 szklankę mleka
(1/4 I). Po dodaniu zakwasu pozostawiamy mleko w temperaturze
pokojowej na 12—24 godzin, w zależności od pory roku (mleko nie
może być przekwaszone). Uzyskane w ten sposób zsiadłe mleko
poddajemy ogrzewaniu. Nie można go jednak ogrzewać za mocno,
ponieważ sernik oddzielający się od serwatki mógłby się wówczas
zbyt silnie ściąć i zbić w twarde grudki. W związku z tym nie nadawał
by się na twaróg dla niemowląt, który powinien tworzyć spoistą miękką masę, łatwą do roztarcia. Kubeczek ze zsiadłym mlekiem należy
zatem wstawić do rondelka z wrzącą wodą i trzymać tak długo, aż
sernik zetnie się delikatnie (temperatura mleka po podgrzaniu nie po
winna przekraczać 55°C). Jeśli sernik się nie ścina, należy ponownie
podgrzać wodę. W celu sprawdzenia, czy mleko jest dostatecznie og
rzane, należy je zamieszać łyżeczką i zobaczyć, czy sernik oddziela
się od serwatki. Ogrzane mleko wylewamy na gęste plastikowe sitko i pozostawiamy do ocieknięcia serwatki. Jeśli nie mamy sitka, możemy się posłużyć cedzakiem wyłożonym bardzo czystą gazą, którą
trzeba uprzednio wyparzyć wrzątkiem. Twarogu nie należy osączać zbyt silnie, aby nie był za suchy. Ze 100 g mleka otrzymujemy
13—15 g odciśniętego twarogu.
Twarogu dla niemowląt nie przyrządza się z mleka w proszku ani z
mleka nie przegotowanego, które nie odpowiada wymaganiom mikrobiologicznym.
Z obserwacji wiemy, że nie wszystkim niemowlętom twaróg smakuje, i to zarówno z herbatnikiem (a jest to papka bardzo smaczna), jak i
bez niego. W takiej sytuacji twaróg nie powinien być wprowadzany do
posiłków dziecka jako samodzielna potrawa, lecz jako dodatek uzu
pełniający inne potrawy. Możemy np. dodawać 2—3 łyżeczki twarogu
do niektórych zup, do papek z warzyw czy też do kaszki z mlekiem,
zwłaszcza manny. Można także spróbować łączenia twarogu z przetartymi truskawkami czy z sokiem z marchwi.
30.01.2011. 15:23
W ósmym miesiącu życia niemowlę otrzymuje mleko matki 1 raz
dziennie o godzinie 6, z tym że w ciągu ósmego miesiąca kończy się
na ogół karmienie piersią. Gdy matka nie może karmić piersią, to
niemowlęciu podaje się o tej godzinie sucharek z mlekiem w ilości
180—200 g lub mieszankę III z mąką, lub Laktowit III, lub Bebiko 2R,
lub Bebiko 2RG. Ponadto niemowlę otrzymuje:
1 raz dziennie o godzinie 930 kaszkę na mleku (do podawania łyżeczką) w ilości 160—180 g oraz surowe przetarte owoce w ilości
50 g (10 płaskich łyżeczek) lub przetwory owocowe Bobo Frut;
1 raz dziennie o godzinie 13 zupę jarzynową w ilości 150 g, papkę z
jarzyn w ilości 50 g (1 1/2 kopiastej łyżki stołowej) oraz 10 g goto
wanego mięsa; zamiast papki z jarzyn można podać przetwór jarzynowo mięsny Bobo Vita produkowany specjalnie dla niemowląt;
1 raz dziennie o godzinie 1630 surowe przetarte owoce z cukrem w
ilości 150 g lub przetwory owocowe Bobo Frut, 20 g papki z twarogu
oraz 10 g biszkopta lub 15 g herbatnika; niemowlęta mające ząbki
mogą otrzymać suchy biszkopt do rączki, można go też pokruszyć na
kawałki i dodać do przetartych owoców;
1 raz dziennie o godzinie 20 kluski lane z żółtka w ilości 180—200 g
(ok. 1 szklanki).
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w szóstym miesiącu).
Witaminy — jak w piątym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec ósmego miesiąca życia waga ciała prawidłowo
rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 8,7 kg, a dla
chłopców — 9,4 kg.
W ósmym miesiącu życia posiłki niemowlęcia są coraz bardziej
urozmaicone. Jako nową potrawę wprowadzamy kluski lane z
żółtka, przygotowując ją w dwóch wersjach: 1) do podawania przez
smoczek tym niemowlętom, które nie nauczyły się jeszcze jeść ły
żeczką (i przy tym sposobie karmienia nie zjadałyby należnej porcji),
2) do podawania łyżeczką niemowlętom starszym.
Jeden posiłek, tj podwieczorek, składa się głównie z owoców,
zarówno surowych (z cukrem), jak gotowanych (kompotu czy kisielu
owocowego). Do owoców surowych lub kompotu podajemy — jako
źródło białka — biszkopt, a do kisielu owocowego — mleko i herbatnik. Do podwieczorku możemy dodać także niewielką ilość papki z
twarogu, jeśli w tym dniu na drugie śniadanie niemowlę nie otrzymało
tej papki lub otrzymało ją, lecz zjadło tylko część (wykorzystanie po
zostałej części papki z twarogu na podwieczorek jest możliwe tyko
wtedy, gdy włożymy ją do wyparzonego kubeczka, przykryjemy i
przechowamy w lodówce, a przed podaniem podgrzejemy na parze).
Jeśli podamy dziecku owoce gotowane (kompot lub kisiel owocowy), to niezależnie od tego powinno ono otrzymać na II śniadanie
50—100 g, a łącznie ok. 200 g owoców surowych dziennie. Do jedzenia na surowo nadają się różne owoce: jabłka, czarne jagody, tru
skawki, maliny, brzoskwinie, morele, cytryny, pomarańcze, porzeczki,
dojrzałe, soczyste i miękkie gruszki itp. Sposób przygotowania suro
wych owoców do spożycia zależy od ich rodzaju, a także od stanu uzębienia dziecka. Przecierania wymagają np. maliny, gdyż ich pestki
są wprawdzie drobne, ale twarde i ostre, a także porzeczki, które za
wierają dużo pestek i skórek. Jabłko można podawać obrane i pokrojone w ćwiartki, gdyż w tym wieku niemowlę, mające przeważnie już
2—4 zęby siekacze (i „twarde dziąsła"), może nimi rozdrabniać owoc,
co jest również „ćwiczeniem dla dziąseł". Truskawki, brzoskwinie (bez
skórki) itp. podaje się roztarte, a owoce cytrusowe — w postaci soku
(cytryny, grejpfruty) lub soku z delikatnym miąższem (pomarańcze).
Należy dodać, że w żywieniu niemowląt owoce mrożone mogą być
używane tylko na potrawy gotowane, jak kisiele owocowe i kompoty.
W ósmym miesiącu życia niemowlęta otrzymują już codziennie
żółtko, mięso oraz twaróg. Z żółtka można przyrządzać lane kluski
na mleku na kolację. Jeśli w danym dniu nie robimy lanych klusek, to
możemy dodać żółtko do kaszy na mleku lub do kisielu mlecznego, tj.
potraw, które niemowlę dostaje czasem na drugie śniadanie zamiast
papki z twarogu. Twaróg podajemy w postaci papki, przeważnie na
drugie śniadanie lub jako dodatek do podwieczorku.
Jeśli któregoś dnia nie możemy podać niemowlęciu wszystkich
trzech wymienionych produktów bogatych w pełnowartościowe białko (żółtko, mięso, twaróg), to należy zwiększyć porcję tych, którymi dy
sponujemy, np. zwiększyć porcję mięsa do 15 g (3 łyżeczki) lub papki
z twarogu o 20 g (4 łyżeczki), lub też zwiększyć tego dnia ilość mleka
o 100—150 g. Idzie bowiem o to, żeby nie zmniejszać dziennej ilości
białka uznanej za niezbędną dla niemowlęcia.
30.01.2011. 15:22
W dziewiątym miesiącu życia niemowlę otrzymuje:
1 raz dziennie o godzinie 6 mleko pełne z kawą zbożową w ilości
180—200 g (zamiennie za pokarm matki) oraz 10 g herbatnika;
1 raz dziennie o godzinie 930 ryż na mleku w ilości 160—180 g oraz surowe przetarte owoce w ilości 50 g (10 płaskich łyżeczek) lub
przetwory owocowe Bobo Frut;
1 raz dziennie o godzinie 13 zupę jarzynową w ilości 150 g, papkę z jarzyn w ilości 50 g (1 1/2 kopiastej łyżki) oraz 15 g (3 płaskie ły
żeczki) gotowanego mięsa;
1 raz dziennie o godzinie 1630 surowe przetarte owoce z cukrem w
ilości 150 g (lub przetwory owocowe Bobo Frut), 20 g papki z twarogu
oraz 10 g biszkopta; jeśli zastępujemy biszkopt dużym herbatnikiem,
to ilość papki z twarogu należy zwiększyć do 30 g;
1 raz dziennie o godzinie 20 kluski lane z żółtka w ilości 180—200g
(ok. 1 szklanki) lub płatki owsiane podprawione żółtkiem.
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w szóstym miesiącu).
Witaminy — jak w piątym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec dziewiątego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 9 kg,
a dla chłopców — 9,7 kg.
W dziewiątym miesiącu życia niemowlęcia zmienia się na ogół
skład pierwszego śniadania. Jeśli nie kontynuujemy karmienia pier
sią, to w miesiącu tym nie podajemy już mieszanek mlecznych, lecz
pełne mleko, przygotowane z mleka w proszku. Początkowo mleko
przyrządzamy z dodatkiem kawy zbożowej (w postaci esencji), a następnie — z dodatkiem herbaty lub kakao i cukru. Posiłek ten uzupeł
niamy herbatnikiem, który w dziesiątym miesiącu zastępujemy już kromeczkami bułki posmarowanej cienko masłem i pokrajanej w ko
steczkę. Jeśli niemowlę nie nauczyło się jeszcze pić z filiżanki, to po
dajemy mu mleko czy napój mleczny łyżeczką. Całkowicie natomiast
zaprzestajemy podawania mleka z butelki przez smoczek.
W dziewiątym miesiącu nie wprowadzamy nowych potraw, lecz zależnie od pory roku i warunków zaopatrzenia staramy się stosować
nowe produkty, aby urozmaicać posiłki dziecka.
Należy podkreślić, że w miarę rozwoju dziecka oraz wprowadzania
potraw z owoców, warzyw, mięsa itd. zestawienia posiłków dla nie
mowląt w poszczególnych miesiącach życia, podane w niniejszym
rozdziale, nabierają coraz bardziej przykładowego charakteru, a tek
sty następujące po tych zestawieniach mają na celu m.in. zwrócenie
uwagi na możliwości urozmaicenia posiłków nie tylko nowymi potrawami, lecz także różnymi składnikami, którymi możemy te potrawy
wzbogacać. I tak np. żółtko wprowadzamy w 5 miesiącu życia niemowlęcia, podając je początkowo z zupą jarzynową lub kaszką na mleku, a później — z papką z jarzyn, jeśli na obiad nie przewidujemy
mięsa, albo z kisielem mlecznym czy z owocami na drugie śniadanie.
Pod koniec pierwszego roku życia dziecka możemy korzystać coraz częściej z przetworów jarzynowo mięsnych Bobo Vita, produko
wanych specjalnie dla niemowląt. Przetwory te stosujemy zwłaszcza
w tych dniach, gdy przygotowanie innego posiłku dla niemowlęcia
jest z jakichś względów utrudnione (np. z powodu potrzeby zabrania
niemowlęcia na wizytę do rodziny, konieczności nagłego wyjazdu,
wystąpienia awarii w instalacjach domowych). Odgrzanie zawartości
puszki jest bowiem oczywiście o wiele prostsze niż przygotowanie
podstawowego posiłku, jakim jest obiad.
Zimą, kiedy mamy do dyspozycji tylko te owoce i warzywa, które
nadają się do przechowywania w kopcach, piwnicach itp., wskazane
jest korzystanie z przetworów owocowych i warzywnych. Przetwory
domowe, takie jak: kompoty, musy, galaretki, można podawać w postaci naturalnej lub stosować do przyrządzania kompotów i kisieli czy
jako dodatek do kaszki z mlekiem bądź mleka, jeśli dziecko niezbyt
chętnie jada te potrawy mleczne. Należy także korzystać z przetworów Bobo Frut oraz, jeśli to możliwe, z owoców cytrusowych i mrożonek (np. czarnych i czerwonych porzeczek, agrestu, truskawek czy
śliwek obranych ze skórki), z tym że mrożonki nie mogą być podawane na surowo, lecz w postaci gotowanych kompotów lub kisieli.
Produkty dziecku jeszcze nie znane możemy wprowadzać począt
kowo w niewielkiej ilości, stosując je wraz z tymi, do których smaku
już się ono przyzwyczaiło. Jeśli dziecko zaaprobuje nowy produkt,
można zacząć z niego przygotowywać samodzielne potrawy. Należy
przy tym dbać o zachowanie wartości odżywczej posiłku. W związku z
tym zamiana składników potraw powinna się odbywać w ramach tej
samej grupy produktów, np. jeden gatunek mięsa zastępujemy innym
gatunkiem mięsa, podrobami czy rybą, a tylko sporadycznie, w razie
konieczności, zwiększoną ilością twarogu czy potrawy mlecznej; przy
braku owoców natomiast (choć lepiej, żeby takie sytuacje nie występowały!) zwiększamy ilość soku z warzyw lub podajemy większą porcję papki z jarzyn. Mając znaczną swobodę w doborze produktów i
komponowaniu posiłków, należy jednak pamiętać nie tylko o tym, by nie obniżać wartości odżywczej posiłków, lecz także o tym, by utrzymać odpowiednią wielkość porcji i nie przekarmiać niemowlęcia.
30.01.2011. 15:21
W dziesiątym miesiącu życia niemowlę otrzymuje:
1 raz dziennie o godzinie 6—7 mleko z kawą zbożową w ilości
180—200 g (ok. 1 szklanki) oraz kromkę (10 g) bułki z masłem (1 g);
1 raz dziennie o godzinie 930 kisiel mleczny w ilości 130—150 g
oraz 50 g owoców;
1 raz dziennie o godzinie 13 zupę jarzynową w ilości 150—180 g,
papkę z jarzyn w ilości 50 g (1 1 /2 kopiastej łyżki) oraz 15 g (3 pła
skie łyżeczki) drobniutko posiekanego chudego mięsa; zamiast papki
i mięsa niemowlę może otrzymać przetwór jarzynowo miesny
Bobo Vita;
1 raz dziennie o godzinie 1630 owoce przetarte z cukrem w ilości
150 g, 30—40 g papki z twarogu oraz 10 g herbatnika;
1 raz dziennie o godzinie 20 ryż na mleku z żółtkiem w ilości
180 200 g (ok. 1 szklanki).
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w szóstym miesiącu).
Witaminy — jak w piątym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec dziesiątego miesiąca życia waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 9,3 kg, a dla
chłopców—10,1 kg.
W dziesiątym miesiącu życia wprowadzamy stopniowo zupy
o zdecydowanym smaku nadawanym przez główny produkt, poda jąc je na zmianę z zupą jarzynową z warzyw mieszanych. Takimi zupami są: pomidorowa, ogórkowa, kalafiorowa, ziemniaczana, szpinakowo ziemniaczana, barszcz burakowy z przetartymi ziemniakami
zabielany mlekiem itp.
Wprowadzając nowe zupy, musimy uwzględniać upodobania nie
mowlęcia. Są niemowlęta, które wolą zupy kwaskowe, np. pomidorową lub ogórkową (z ogórków kwaszonych w domu), innym natomiast
odpowiada łagodny smak zupy kalafiorowej czy ziemniaczanej. Z tą
wybiórczością smakową niemowlęcia trzeba się liczyć. Brak aprobaty
dla danej potrawy niemowlę objawia najczęściej zaciskaniem ust, a często już i kręceniem główką na „nie". Musimy się wtedy uzbroić w
cierpliwość i stopniowo oswajać dziecko z tym co nowe. Jeśli nie
mowlę jest wcześniej przyzwyczajane do smaku różnorodnych produktów, to przeważnie nie napotykamy przy tym większych trudności.
Wprowadzając nową zupę, dobrze jest jednak przygotować większą
ilość papki z tych warzyw, które dziecko chętnie jada, i odwrotnie:
przy papce z nowych warzyw ugotować więcej zupy z tych warzyw,
które dziecko lubi.
Zupę o zdecydowanym smaku przyrządzamy, stosując włoszczy
znę i większą ilość tego warzywa, które ma jej nadawać smak. Należy
przy tym na ogół zachować taką samą ogólną ilość warzyw jak w
przepisie na zupę jarzynową z warzyw mieszanych. Jednakże przy
rządzając zupę pomidorową, należy na 100 g tej zupy wziąć 30 g wa
rzyw mieszanych i 40—50 g pomidorów (pomidorów bierzemy nieco
więcej, niż wzięlibyśmy innego warzywa, ponieważ zawierają dużo wody). Ilości innych produktów, takich jak: kasza manna lub rozgotowany ryż, masło itd., pozostawiamy bez zmiany. Warzywa wchodzące
w skład zupy przecieramy, ale już przez rzadsze sito niż w poprzed
nich miesiącach, albo przed gotowaniem rozdrabniamy je na tarce.
Buraki np. trudno jest przetrzeć po ugotowaniu, więc lepiej rozdrobnić
je surowe na tarce o drobnych oczkach i dopiero wtedy ugotować pod przykryciem. Należy dodać, że zupy z buraków nie zagęszczamy kaszką, lecz ziemniakami i mąką rozprowadzoną mlekiem, a następnie dodajemy do niej masło, sól, cukier i sok z cytryny. Zupę tę czypapkę z buraków najłatwiej jest przyrządzić, gdy gotujemy buraki dla
całej rodziny, np. na barszcz, ćwikłę.
Przyrządzając zupy dla niemowląt starszych, możemy na ogół przyjąć za podstawę zupę gotowaną dla dorosłych, pamiętając jednak o
tym, że nie może być wtedy gotowana na tłustych kościach czy tłustym mięsie. Nie może też być zbyt rozwodniona, ponieważ podawanie potraw z warzyw (zup, papek, soków) ma na celu dostarczenie
odpowiedniej ilości składników mineralnych koniecznych do rozwoju
dziecka. Zupy, które dorośli dostają ze śmietaną, przyrządzamy nie
mowlęciu z dodatkiem kilku łyżeczek mleka płynnego (niezależnie od
masła). Zupy przyprawiamy do smaku solą i, jeśli trzeba, odrobiną
cukru oraz dodajemy do nich drobno posiekany zielony koperek lub natkę pietruszki.
Również potrawom mięsnym staramy się nadać inny, bardziej „in
dywidualny" charakter. Starszym niemowlętom (w 10—12 miesiącu
życia) podajemy zatem mięso w postaci pulpeta lub drobno pokrojone, lecz nie zmieszane z jarzynką, tak aby dziecko poznało smak
samego mięsa.
30.01.2011. 15:19
W jedenastym miesiącu życia niemowlę otrzymuje:
1 raz dziennie o godzinie 6—7 kakao na mleku lub mleko z kawą
zbożową czy herbatą w ilości 180—200 g (ok. 1 szklanki), kromkę
(10 g) bułki z masłem (1 g) oraz 30 g (6 płaskich łyżeczek) twarogu
ze szczypiorkiem;
1 raz dziennie o godzinie 930 kaszkę na mleku w ilości 150 g oraz
100 g owoców;
1 raz dziennie o godzinie 13 zupę jarzynową w ilości 180 g, 50 g
papki z jarzyn oraz 15 g mięsa gotowanego lub 15—20 g pulpeta z
mięsa;
1 raz dziennie o godzinie 1630 kisiel owocowy w ilości 150 g oraz
50 g mleka z cukrem i 10—15 g biszkoptu; zamiast kisielu owocowego możemy podać 150 g owoców z cukrem i 15 g biszkoptu;
1 raz dziennie o godzinie 20 kluski lane na mleku w ilości
180—200 g.
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie
w szóstym miesiącu).
Witaminy — jak w piątym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec jedenastego miesiąca życia przeciętna waga ciała
prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek
9,6 kg, a dla chłopców — 10,4 kg.
W jedenastym i dwunastym miesiącu życia przygotowujemy nie
mowlę coraz bardziej do takiego sposobu odżywiania, jaki bę
dziemy stosować w drugim roku jego życia. W dalszym ciągu zachowujemy 5 posiłków, z tym że śniadanie, obiad i kolację traktujemy
jako posiłki główne, podstawowe, a drugie śniadanie i podwieczorek
— jako posiłki nieco mniejsze.
Pod koniec pierwszego roku życia zwiększamy ilość mięsa do
4 łyżeczek dziennie, tj. 20 g, i coraz częściej podajemy je w postaci
pulpeta, a pod koniec 12 miesiąca — nawet w postaci usmażonego
kotlecika z dodatkiem papki z jarzyn lub ziemniaków. Zamiast gotowanego mięsa możemy starszemu niemowlęciu dodać do zupy lub
papki z jarzyn drobno posiekaną szynkę lub polędwicę i razem zagotować. Wędlinę tę można też podzielić i połowę podać do pieczywa na śniadanie, a połowę — na obiad. Jeśli nie mamy mięsa odpowiedniego dla niemowlęcia ani przetworu mięsnego Bobo Vita, to podajemy dziecku albo całe jajo (nie tylko żółtko) i zwiększoną porcję twarogu, albo kaszkę z żółtym serem czy szynką. Należy tu jednak podkreślić, że niemowlę uczulone na jaja powinno otrzymywać więcej mięsa i
twarogu w różnej postaci, musi bowiem uzyskać niezbędną ilość peł
nowartościowego białka (pochodzenia zwierzęcego), które jest najlepszym materiałem do budowy tkanek ustroju.
Na śniadanie oprócz pieczywa z masłem wprowadzamy twaróg ze
szczypiorkiem, podawany łyżeczką. Jeśli niemowlęciu bardziej smakuje twaróg na słodko, to możemy go połączyć z roztartą truskawką albo
morelą, przetartymi malinami, sokiem z marchwi lub drobno utartą
marchwią czy młodą kalarepką. Łączenie twarogu z różnymi dodat
kami sprzyja przezwyciężeniu niechęci, jaką przejawiają do niego
niektóre niemowlęta.
W tym okresie życia dziecka możemy zacząć mu podawać mleko
zsiadłe, zakiszone w domu tak jak na twaróg.
Warzywa przeznaczone na zupę lub papkę należy stopniowo coraz
mniej rozdrabniać (ścieramy je na tarce o większych oczkach lub po ugotowaniu rozcieramy widelcem na talerzu), idzie bowiem o to, aby
przyzwyczajać dziecko do samodzielnego rozdrabniania pokarmów
ząbkami i dziąsłami. Pomaga to bardzo w żywieniu dziecka w drugim
roku życia i ułatwia różnorodne wykorzystanie produktów.
W czwartym kwartale pierwszego roku życia niemowlę należy karmić już w pozycji siedzącej (najlepiej przy specjalnym składanym
krzesełku stoliku, przeznaczonym dla niemowląt), przyzwyczajając je
do jedzenia łyżeczką i picia z kubeczka. Pieczywo z masłem, wchodzące w skład śniadania, podajemy niemowlęciu pokrajane w kostkę,
a kawę czy kakao — w oddzielnym kubeczku. Można przy tym — biorąc pod uwagę stan uzębienia dziecka — zanurzać kostki bułki w płynie,
ale nie należy wówczas podawać mu pieczywa rozmoczonego na
papkę.
30.01.2011. 15:18
W dwunastym miesiącu życia niemowlę otrzymuje:
Pierwsze śniadanie (o godzinie 6—7). Mleko z kawą zbożową,
herbatą lub kakao w ilości 180—200 g (ok. 1 szklanki), kromka (10 g)
chleba lub bułki z masłem (1 g) oraz 40 g twarogu ze szczypiorkiem. Zamiast twarogu możemy podać 10—15 g posiekanej chudej
szynki lub polędwicy.
Drugie śniadanie (o godzinie 930). Kaszka na mleku w ilości
150 g, a ponadto 50 g przetartych owoców lub 100 g jabłka skrobanego łyżeczką, lub przetwory Bobo Frut.
Obiad (o godzinie 13). Zupa jarzynowa w ilości 180—200 g, 50 g
papki z jarzyn oraz 20 g pulpetu z mięsa (4 płaskie łyżeczki). Zamiast mięsa i papki z jarzyn możemy podać przetwór mięsno jarzynowy Bobo Vita.
Podwieczorek (o godzinie 1630). Owoce przetarte z cukrem
lub przetwory Bobo Frut w ilości 150 g oraz 30 g biszkoptów.
Kolację (o godzinie 20). Papka z ziemniaków w ilości 50 g, jajecznica na parze z 1 /2 jaja oraz mleko zsiadłe w ilości 150 g.
Napoje (płyny obojętne) — w miarę potrzeby (patrz żywienie w szóstym miesiącu).
Witaminy — jak w piątym miesiącu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.
Pod koniec dwunastego miesiąca życia przeciętna waga ciała prawidłowo rozwijającego się niemowlęcia wynosi dla dziewczynek 9,9
kg, a dla chłopców — 10,7 kg.
30.01.2011. 15:16