Niemowlęta karmione mlekiem matki na ogół nie są otyłe, ale te, które
karmi się sztucznie mieszankami i różnego rodzaju preparatami mle
cznymi zwłaszcza z dodatkiem większej ilości węglowodanów często
przekraczają należną wagę i długość ciała, co wcale nie oznacza,
że lepiej się rozwijają. Tymczasem jeszcze wiele matek hołduje nie
słusznemu poglądowi, że waga ciała przekraczająca normę świadczy
o zdrowiu dziecka i jego „dobrym" rozwoju. Matki, których niemowlęta
znajdują się pod opieką poradni D, dowiadują się szybko, że jest to
pogląd całkowicie błędny, każde dziecko ma bowiem swój własny tor
rozwoju, uzależniony od wagi i długości ciała w chwili urodzenia.
Porównywanie zatem wagi dzieci w tym samym wieku jest niesłuszne,
każde z nich bowiem stanowi odrębną indywidualność, związaną z
wrodzonymi predyspozycjami . Ważne jest natomiast, aby większej
wadze odpowiadała większa długość ciała (wzrost), a mniejszej
wadze — mniejsza, gdyż gwarantuje to niemowlęciu harmonijny rozwój somatyczny (dotyczący ciała).
Do oceny rozwoju fizycznego dzieci stosuje się w poradniach D
specjalne tabele, określające granice (od... do...) długości i wagi cia
ła niemowląt w pierwszym i dalszych miesiącach życia, aż do 12 miesiąca włącznie. Przyjmując za punkt wyjścia wagę i długość nowo
rodkową, każda matka może ustalić na podstawie tych tabel, czy jej
dziecko rozwija się normalnie, czy też nie mieści się w granicach swo
jej normy (mogą one być przekroczone najwyżej o 10%). Należy przy
tym wyjaśnić, że normalna waga w żadnym wypadku nie oznacza
„chudości" niemowlęcia.
Nadwagą (wagą ponad normę) odznaczają się najczęściej dzieci
mające „dobre" łaknienie, ponieważ matki, ciesząc się ich apetytem,
dają im na 1 posiłek więcej pokarmu, niż potrzebuje organizm dziecka
w danym wieku i przy danej wadze. Zdarza się niestety, że niemowlęta nakłaniane początkowo do obfitszego jedzenia przyzwycza
jają się do tego i wskutek ciągłego przekarmiania, zwłaszcza węglo
wodanami, tyją, stają się mniej ruchliwe, ociężałe, skłonne do krzywicy. Niemowlęta te wchodzą w okres poniemowlęcy (po skończeniu
1 roku życia) często już jako „grubaski", ze skłonnością do
zwiększania się otyłości. Problem dla matki i dziecka zaczyna się
nieco później, gdy zachodzi konieczność odchudzania w wieku
przedszkolnym czy szkolnym; radość wtedy pryska, a zaczynają się
trudności i kłopoty, gdyż odchudzanie dzieci starszych nie jest rzeczą
łatwą.
Do powstania otyłości we wczesnym dzieciństwie przyczynia się
także niedostateczna dbałość rodziców o skład posiłków podawanych
dziecku, a więc uwzględnianie zbyt małej ilości warzyw i owoców lub
zbyt późne wprowadzanie ich do jadłospisu oraz tolerowanie zbyt dużej ilości słodyczy. Prawidłowe żywienie, należycie zaspokajające za
potrzebowanie na warzywa, owoce i produkty mleczne, nie prowadzi
do otyłości.
Sprawcami otyłości dzieci są więc najczęściej osoby dorosłe, które
z normalnego dziecka robią „żarłoka i grubasa", zmuszając je do jedzenia ponad miarę albo wpajając mu przekonanie, że jedzenie jest
rzeczą najważniejszą i że „trzeba jeść jak najwięcej". Dlatego lepiej by
łoby wyjaśnić dziecku, że jedzenie ma wprawdzie bardzo duże znaczenie dla zachowania zdrowia i prawidłowego rozwoju, ale nie stanowi celu samego w sobie.
Dorośli powinni sobie uświadomić, że otyłość niemowlęcia wpływa niekorzystnie na układ kostny i układ krążenia oraz na pracę wielu
narządów. Nadmierny i szybki rozwój tkanki tłuszczowej osłabia także
mięśnie, co z kolei wpływa niekorzystnie na układ ruchowy dziecka.
Mówi się wtedy, że dziecko jest „nalane". Stwierdzono również, że
niemowlęta otyłe są mniej odporne na choroby, zwłaszcza przewodu
pokarmowego, i mają słabe zęby.
30.01.2011. 14:42
Krzywica jest chorobą spowodowaną brakiem witaminy D3. Brak tej
witaminy sprawia, że gospodarka wapniowo fosforowa w organizmie
dziecka nie przebiega prawidłowo, wskutek tego następuje zniekształcenie układu kostnego, będące typowym objawem krzywicy. Deformacja kośćca dziecka nie jest jednak jedynym objawem krzywicy.
Choroba ta może upośledzić na całe życie funkcje wielu narządów.
Ponadto osłabia mięśnie, a tym samym oddziałuje ujemnie na układ ruchowy dziecka. Dziecko chore na krzywicę jest również bardziej
podatne na zakażenia.
Biorąc pod uwagę ogólny rozwój dziecka, stan jego zdrowia, warunki bytowe itp., lekarz pediatra, który opiekuje się dzieckiem, hnu si ustalić odpowiednie dawki witaminy D3. Zależnie od potrzeby sto
suje się dawki profilaktyczne, zapobiegające krzywicy, lub dawki lecz
nicze.
Nie można także zapominać o działaniu promieni słonecznych,któ
re są niezwykle pomocne w zwalczaniu krzywicy. W skórze człowieka
występują bowiem związki prowitaminy D (głównie ergosterol), z których pod bezpośrednim działaniem promieni słonecznych powstaje
witamina D. Niemowlę powinno zatem przebywać dużo na powietrzu
w godzinach nasłonecznienia, ale najlepiej w cieniu drzew, ponieważ
pozostawione w pełnym słońcu może ulec porażeniu. Na spacerze
nie należy jednak zakrywać dziecku buzi, a budkę wózka podnosić
tylko wtedy, gdy zachodzi konieczność ochrony przed deszczem lub
wiatrem; podnoszenie jej w czasie upałów grozi przegrzaniem dziecka, zwłaszcza gdy jest zbyt ciepło ubrane (najlepiej pozostawić je
w koszulce).
30.01.2011. 14:41
Wkrótce po pojawieniu się niemowlęcia w domu powinna je odwiedzić położna lub pielęgniarka środowiskowa, aby poznać warunki, w
jakich będzie żyło, i stwierdzić, jaką będzie miało opiekę. Położna (lub pielęgniarka środowiskowa) udziela rodzicom najważniejszych wskazówek na temat pielęgnacji niemowlęcia w okresie noworodkowym, a
więc w pierwszym miesiącu życia. Powinna także zainteresować się
zdrowiem matki oraz dziecka i przekazać swoje spostrzeżenia czy
uwagi ginekologowi w poradni K i pediatrze w poradni D. Ustala ona
również termin wizyty matki z dzieckiem w poradni D albo, gdy stan
dziecka budzi niepokój, powoduje przyjście lekarza do domu. Jeśli rodzice nie przeszli przeszkolenia w okresie ciąży i otrzymali zbyt mało
wskazówek w szpitalu, powinni wszystkie swoje wątpliwości związane
z pielęgnacją niemowlęcia, kąpielą, żywieniem, higieną i niepokojącymi ich objawami wyjaśnić z położną lub pielęgniarką. Ponadto osoba wizytująca powinna podać rodzicom adres przychodni, w której są
wieczorne i nocne dyżury pediatryczne, aby wiedzieli, gdzie się zwrócić, gdyby pomoc lekarska była potrzebna w godzinach, w których
poradnia D jest nieczynna.
W poradni D prowadzi się okresową kontrolę rozwoju dziecka,
sprawdza przyrost wagi i długości ciała, udziela porad oraz omawia
trudności związane z karmieniem piersią czy koniecznością wprowadzenia dodatkowo mieszanki mlecznej. Wyniki kontroli rozwoju
dziecka są zapisywane w książeczce zdrowia. W pierwszym roku życia dziecka wizyty w poradni D powinny się odbywać regularnie co
miesiąc, w wyznaczonych terminach, gdyz tylko wtedy lekarz może
faktycznie kontrolować rozwój dziecka i zaradzić nawet takim niepra
widłowościom tego rozwoju, z których rodzice nie zdają sobie sprawy.
W miarę „doroślenia" niemowlę wymaga zresztą ciągle nowych zaleceń co do żywienia, spacerów, szczepień itp.
Z poradni D mogą korzystać dzieci do 3 lat, z tym że wizyty dzieci
starszych odbywają się już w większych odstępach czasu i mają inny
przebieg.
Niezależnie od poradni D, przeznaczonych dla dzieci zdrowych,
istnieją także poradnie D,, przeznaczone dla dzieci chorych. W po
radni D, dzieckiem opiekuje się ten sam lekarz, który prowadzi je w
poradni D.
Ważnym zadaniem poradni D czy ośrodka zdrowia jest dokonywa
nie szczepień ochronnych, które uodporniają dziecko na różne groźne
choroby. Przestrzeganie terminów tych szczepień jest konieczne.
30.01.2011. 14:40
Noworodek wymaga szczególnie troskliwej opieki, wielu starań i za
biegów, gdyż rodząc się, nie jest w pełni przygotowany do otaczają
cych go warunków zewnętrznych. Należy pamiętać, że noworodek
jest bardzo podatny na zakażenia i wrażliwy na różnorodne czynniki,
które mogą być dla niego bardzo szkodliwe, choć nie są aż tak szkodliwe dla dorosłych (np. kąpiel w chłodnej wodzie, przeciągi, przeby
wanie w dusznym pomieszczeniu, kurz).
W całym otoczeniu niemowlęcia powinna obowiązywać przede
wszystkim wzorowa czystość. Dotyczy to m.in. mieszkania, bielizny
(zarówno osobistej czy pościelowej, jak pieluszek), przedmiotów zwią
zanych z pielęgnowaniem niemowlęcia (oliwka, wata, mydełko, termometr) lub jego karmieniem (butelki, smoczki, małe rondelki, łyżecz
ki, kubeczki itp.) oraz półek czy stolików przeznaczonych na te
przedmioty.
Mieszkanie należy sprzątać na mokro, wietrzyć kilka razy dziennie,
a najstaranniej przed snem, zwłaszcza w chłodne dni jesienne
i zimowe, gdy okna w nocy są zamknięte. W lecie okna powinny być
otwarte nawet przez cały dzień, ale bez narażania niemowlęcia na
przeciągi. System wietrzenia należy dostosować do warunków lokalowych tak, by zapewnić niemowlęciu jak najwięcej świeżego powietrza, ale nie oziębiać go (zwłaszcza nóżek niemowlęcia)
w chłodne dni.
W miejscu pobytu niemowlęcia wykluczone jest palenie papierosów, używanie środków chemicznych do sprzątania, odkurzacza,
telewizora itp.
Niemowlę należy także jak najdłużej chronić przed gromadzeniem
się, zwłaszcza długotrwałym, dużej liczby osób w pokoju, w którym
ono przebywa. W żadnym wypadku nie możemy się godzić na odwiedzanie noworodka przez osoby zakatarzone lub kaszlące, nie mówiąc
już o jego dotykaniu czy całowaniu przez takie osoby. Wszystkie
czynności przy niemowlęciu, zwłaszcza w okresie noworodkowym,
powinny być wykonywane przez osoby stale się nim opiekujące.
Wskazane jest takie ustawienie łóżeczka, aby niemowlę w miarę „do
roślenia" mogło obserwować różne ładne rzeczy, np. barwne obrazki,
kolorowe zabawki i inne przedmioty, gdyż coraz więcej rzeczy do
strzega i poznaje.
Jeszcze przed przyjściem dziecka na świat rodzice powinni pomyśleć i odpowiednio przygotować pokój czy kącik dla niego oraz łóżeczko (albo pierwsze „locum" w postaci np. kosza do bielizny), materacyk, kocyki, śpiworki itp. Potrzebne rady, jak to zrobić, najlepiej uzy
skać na kursach szkoleniowych. Wiadomości te są niezbędne, gdyż
chronią młodych rodziców od popełniania błędów, które mogą się
bardzo źle odbić na zdrowiu dziecka.
30.01.2011. 14:39