Żywienie w pierwszej połowie ciąży
Spożywając produkty żywnościowe, matka przyswaja zawarte w nich
składniki odżywcze, a płód czerpie je z jej organizmu za po
średnictwem krwi. Są mu one potrzebne do życia i rozwoju. Dzieje się
tak od pierwszej chwili aż do końca ciąży.
Już ok. 12 dnia od zapłodnienia zarodek (embrion) rozpoczyna naj
ważniejszą fazę rozwoju, a mianowicie: budowę zawiązków narządów
i tkanek. Zawiązki te powstają z podziału komórek zarodka i obejmują:
układ krwionośny, nerwowy, oddechowy, trawienny, tkankę kostną i
mięśniową, oczy, uszy, szpik, zawiązki zębów mlecznych itp. Jest to
okres organogenezy (tworzenia się narządów i tkanek) i w organizmie przyszłej matki nie może brakować składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego przebiegu tego procesu. Pod koniec drugiego miesiąca ciąży zarodek upodabnia się zdecydowanie do istoty
ludzkiej, a po upływie dwóch miesięcy rozwój narządów płodu jest
już daleko posunięty i staje się on mniej wrażliwy na szkodliwe
czynniki.
Początkowego okresu ciąży nie wolno zatem uważać za mało wa
żny; dla prawidłowego kształtowania się ustroju dziecka mającego
przyjść na świat jest to okres najważniejszy, mimo że w pierwszych
dwóch miesiącach przyrost wagi i długości płodu jest minimalny (w
stosunku do przyrostu w drugiej połowie ciąży).
Żywienie kobiety już od pierwszych dni ciąży powinno zatem być
pełnowartościowe i obejmować produkty zawierające wszystkie
niezbędne składniki odżywcze potrzebne do rozwoju płodu. Brak któregoś składnika może mieć poważne następstwa. Dotyczy to zwłaszcza witamin, np. brak witaminy B2 (zawartej głównie w mleku) czy
witaminy A może być przyczyną m.in. wrodzonej wady wzroku czy
serca dziecka. Z tego względu już w pierwszej połowie ciąży, a także
później, podajemy ciężarnej profilaktyczne dawki witamin syntetycznych, i to nawet wtedy, gdy uznajemy, że żywi się ona prawidłowo.
Dodatkowe podawanie witamin konieczne jest zwłaszcza w zimie i
wczesną wiosną, gdy wartość witaminowa wielu produktów (warzyw, owoców, ziemniaków) jest znacznie obniżona wskutek długiego
przechowywania, a nowalijki są jeszcze bardzo drogie i ze względu na
sposób sztucznego nawożenia nie zawsze zasługują na zalecenie.
Podawanie zbyt dużej ilości witamin syntetycznych jest jednak nie
wskazane, toteż najlepiej ustalić ich dawki z lekarzem. Najlepiej również przyjmować je podczas posiłku lub zaraz po jedzeniu.
Witaminy, jako związki biologiczne czynne, biorą udział we wszystkich procesach zachodzących w ustroju, a tym samym uczestniczą w
tworzeniu warunków odpowiednich do rozwoju jaja płodowego. Są
również konieczne do prawidłowego wykorzystania innych dostarczanych organizmowi składników, chociaż same nie są materiałem budulcowym ani dostawcami energii. Głównym źródłem witamin powinny być produkty naturalne, tj. świeże owoce, warzywa, nabiał, wyso
kogatunkowe produkty zbożowe z grubych przemiałów. W pożywieniu
kobiety ciężarnej spożywającej takie produkty w dostatecznych iloś
ciach nie powinno brakować witaminy A, witamin grupy B (B,, B2, B6,
PP), witaminy C i innych. Wyjątek stanowi przeciwkrzywicza witamina
D, która występuje tylko w nielicznych produktach i musi być dostarczana z zewnątrz.
Jeśli przed okresem ciąży kobieta żywiła się prawidłowo, to w pierwszej połowie ciąży nie ma potrzeby wprowadzania zasadniczych
zmian w jej jadłospisie, wystarczy zwiększyć porcję mleka do 3 lub 4
szklanek dziennie (w tym może być też mleko zsiadłe, kefir, jogurt),
podwyższyć ilość świeżych owoców (surowych lub mrożonych) do
ok. 200 g dziennie i dodać porcję warzyw świeżo ugotowanych lub w
postaci surówki, a także wprowadzić pieczywo typu grahama.
Ilości innych produktów, takich jak: sery, jaja, mięso, ryby, wędliny, masło itp., mogą być tylko nieznacznie mniejsze od tych, które są podane w tablicy przedstawiającej racje pokarmowe dla kobiety
w drugiej połowie ciąży.
30.01.2011. 14:31