Żywienie w drugiej połowie ciąży
W drugiej połowie ciąży płód bardzo szybko rośnie i żywienie w tym
okresie musi być dostosowane do tempa jego rozwoju. Powinno ono
być kontrolowane — zarówno pod względem jakości, jak ilości — i
pokrywać zwiększone zapotrzebowanie na:
1) materiały budulcowe, do których zaliczamy przede wszystkim pełnowartościowe białko, zawarte w mleku, serach, mięsie, jajach, ry
bach itp.;
składniki mineralne i witaminy, które w pewnych ilościach występują wprawdzie i w produktach bogatych w białko (wymienionych
wyżej), ale których głównym źródłem są warzywa, owoce i wysoko
gatunkowe podroby (wątroba, serce, nerki);
energię, której dostarczają głównie węglowodany i tłuszcze.
W tym okresie najczęściej mijają już mdłości występujące w pierwszym okresie ciąży i apetyt wzrasta. Produkty sprzyjające otyłości
(np. zbożowe) należy jednak spożywać z umiarem, zwłaszcza że wg obecnych ocen 2/3 kalorii (dżuli) z produktów spożytych w tym okresie idzie na potrzeby matki, a tylko 1 /3 — na potrzeby płodu. Z produktów zbożowych zaleca się w tym czasie te, które są bogate w
błonnik, np. pieczywo razowe (typu grahama), kaszę gryczaną, płatki
owsiane, a nawet 1 lub 2 łyżki dziennie otrąb pszennych. Błonnik jest
nieodzowny do normalnego procesu wydalania i przeciwdziała zaparciom, które pojawiają się w okresie ciąży. Są one bardzo szkodliwe, a
ponieważ kobieta ciężarna nie powinna używać środków przeczy
szczających, zaleca się wzmaganie ruchu robaczkowego jelit przy udziale środków naturalnych. Oprócz spożywania błonnika pomaga
wypicie rano 1 /2 do 1 szklanki przegotowanej zimnej wody, a czasem
także kefiru lub zsiadłego mleka.
Aby ułatwić kobietom w ciąży sprawdzenie, czy żywią się prawidło
wo, opracowano dla nich dzienne racje pokarmowe, tj. zestawienie
dziennej ilości produktów niezbędnych dla 1 osoby na 1 dzień. Podane ilości produktów należy traktować jako
przeciętne, gdyż są przewidziane dla kobiet o wadze 60 kg,
nie pracujących ciężko fizycznie.
Dla kobiet młodych, poniżej 20 roku życia, przewiduje się większe
ilości produktów, a tym samym wyższe normy energetyczne, białko
we, mineralne i witaminowe, gdyż rozwój ich własnego organizmu nie
jest jeszcze zakończony. Zwiększone ilości produktów przewiduje się
także przy ciąży mnogiej i dla kobiet, których praca jest połączona z
dużym wydatkowaniem energii.
Ustalona dzienna racja pokarmowa ma wielkie znaczenie dla prawidłowego żywienia kobiet w ciąży, gdyż daje podstawę do kontroli i
oceny żywienia, ułatwia planowanie całodziennych posiłków i chroni
zarówno od niedoborów pokarmowych, jak i przekarmiania. Dzięki niej
zawsze możemy sprawdzić, czy spożyta w danym dniu ilość mleka,
sera, masła, warzyw, owoców itd. jest wystarczająca. Możemy też
sprawdzić, czy niezbędna ilość pełnowartościowego białka została
zachowana, jeśli zamiast mięsa podałyśmy rybę lub zwiększoną liczbę jaj albo potrawę z sera.
Dzienna racja pokarmowa jest opracowana tak, aby odpowiadała
normom fizjologicznego zapotrzebowania na najważniejsze składniki
odżywcze i uchroniła od ich niedoboru zarówno płód, jak przyszłą
matkę. Warto jednak pamiętać, że w dziennej racji pokarmowej występują przeważnie grupy produktów i że można, a nawet trzeba
wprowadzać zamiennie do jadłospisu różne produkty należące do danej grupy, tak aby m.in. wykorzystać w pełni produkty sezonowe;
dotyczy to głównie warzyw i owoców, zwłaszcza jagodowych, których
okres owocowania trwa krótko.
W zimie dysponujemy głównie warzywami starymi, wśród których
ważną pozycję stanowią ziemniaki, zapewniające znaczne ilości witaminy C, pod warunkiem że spożywamy je świeżo ugotowane. Na
pełne wykorzystanie zasługują również wszelkiego rodzaju mrożonki i
kiszonki (nie marynaty) warzywne czy owocowe.
Ponieważ jedzenie dużej ilości warzyw jest konieczne ze względu
na zawarte w nich składniki mineralne, witaminy i błonnik, należy co
dziennie spożywać surówki, które zimą można przyrządzać z kapusty
kiszonej, utartej marchwi, selerów, ogórków kiszonych, porów, łącząc
je z jabłkami i przyprawiając olejem (sojowym lub słonecznikowym,
które w stanie surowym zawierają niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu). Su
rówki należy zakwaszać kwasami naturalnymi. Jeżeli brak cytryny,
stosujemy sok z czerwonych lub białych porzeczek czy kiszonej ka
pusty, różne odmiany kwaśnych jabłek, kiszone ogórki itp. Bardzo
wskazane jest także picie różnych soków warzywno owocowych, ale
bez dodatku konserwujących środków chemicznych. W okresie ciąży
nie spożywamy surówek z kapusty świeżej, która ma własności gazotwórcze i powoduje wzdęcia, wskazane są natomiast surówki z nie
zbyt słonej kapusty kiszonej, które możemy przyrządzać z różnymi
dodatkami, np. z jabłkami, utartą marchwią, burakiem ćwikłowym,
szczypiorkiem, porami. Przygotowując surówki trzeba twarde warzywa, jak marchew czy seler, ścierać na drobnej tarce.
Codzienne spożywanie warzyw i owoców — zarówno surowych, jak
gotowanych — w ilościach przewidzianych w racji pokarmowej przyczynia się do zachowania równowagi kwasowo zasadowej w ustroju
matki, a tym samym chroni przed nadkwasotą, której jednym z dokuczliwych objawów jest tzw. zgaga (aby ją usunąć wystarczy często
wypicie 1 szklanki słodkiego mleka).
Dzienna racja pokarmowa obejmuje produkty pierwszego gatunku
podane w ilościach brutto, tzn. w takim stanie, w jakim je
kupujemy na rynku czy w sklepach, a więc bez odliczania odpadków.
Jeżeli zastosujemy produkty drugiego czy trzeciego gatunku, to ilości
składników odżywczych podane w racji pokarmowej będą niewystarczające;
dotyczy to zarówno warzyw, owoców czy ziemniaków, jak i mięsa,
ryb czy podrobów.
30.01.2011. 14:33